आजच्या या लेखामध्ये आपण शिधापत्रिकाधारकांसाठी अत्यंत महत्त्वाची, दिलासादायक आणि प्रत्येक कुटुंबाच्या दैनंदिन जीवनाशी थेट संबंधित असलेली माहिती पाहणार आहोत. नवीन वर्ष 2026 सुरू होताच रेशन वाटपाच्या नियमांमध्ये कोणते मोठे बदल लागू होणार आहेत, सरकारने हा निर्णय का घेतला आहे, आधी कोणते नियम होते, मध्ये कोणते बदल करण्यात आले होते, त्या बदलांवर लाभार्थ्यांच्या काय प्रतिक्रिया होत्या आणि आता पुन्हा जुने प्रमाण लागू करण्यामागील कारण काय आहे, याची सविस्तर आणि सोप्या मराठी भाषेत माहिती या लेखातून देण्यात येणार आहे. राज्यातील लाखो रेशन कार्डधारकांनी ही माहिती शेवटपर्यंत वाचणे अत्यंत गरजेचे आहे.
नवीन वर्षाच्या पहिल्याच दिवशी लागू होणार महत्त्वाचा निर्णय
सध्या सर्वत्र नवीन वर्षाची चाहूल लागलेली आहे. 2025 संपायला अवघे काहीच दिवस शिल्लक राहिले आहेत आणि 2026 या नवीन वर्षाचे स्वागत करण्यासाठी प्रत्येकजण उत्सुक आहे. अशा वेळी सरकारकडून नवीन वर्षाच्या पहिल्याच दिवशी, म्हणजेच 1 जानेवारी 2026 रोजी, रेशन कार्डधारकांसाठी एक मोठा आणि महत्त्वाचा निर्णय लागू करण्यात येणार आहे. या निर्णयाचा थेट परिणाम राज्यातील गरीब, गरजू आणि मध्यमवर्गीय कुटुंबांवर होणार आहे. कारण रेशन हा अनेक कुटुंबांचा महिन्याचा मुख्य आधार असतो. त्यामुळे या बदलाकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
1 जानेवारी 2026 पासून शिधापत्रिकाधारकांना दरमहा मिळणाऱ्या रेशन धान्याच्या प्रमाणात फेरबदल करण्यात येणार आहे. हा बदल राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा अधिनियमांतर्गत येणाऱ्या लाभार्थ्यांसाठी लागू होणार आहे. अन्न व नागरी पुरवठा विभागाने यासंदर्भात स्पष्ट सूचना जारी केल्या आहेत. या बदलामुळे राज्यातील लाखो लाभार्थ्यांच्या महिन्याच्या अन्न व्यवस्थापनावर परिणाम होणार आहे. काही कुटुंबांना यामुळे दिलासा मिळणार आहे, तर काहींना आधीच्या तुलनेत वेगळे धान्य प्रमाण मिळणार आहे.
अंत्योदय आणि प्राधान्य कुटुंब योजनांतील लाभार्थ्यांवर परिणाम
हा बदल प्रामुख्याने अंत्योदय अन्न योजना आणि प्राधान्य कुटुंब योजना या दोन महत्त्वाच्या योजनांमधील लाभार्थ्यांसाठी लागू करण्यात आला आहे. राज्यातील मोठ्या संख्येने नागरिक या योजनांचा लाभ घेत आहेत. या योजनांअंतर्गत रेशन धान्याचे प्रमाण जानेवारी 2026 पासून नव्याने निश्चित करण्यात आले आहे. त्यामुळे अनेक कुटुंबांना दरमहा मिळणाऱ्या तांदूळ आणि गहू यांच्या प्रमाणात बदल दिसून येणार आहे, जो प्रत्येक कुटुंबाच्या गरजांवर थेट परिणाम करणारा ठरणार आहे.
नवीन नियमांनुसार किती धान्य मिळणार
नवीन नियमांनुसार, अंत्योदय रेशन कार्डधारकांना दरमहा 20 किलो तांदूळ आणि 15 किलो गहू दिला जाणार आहे. तसेच प्राधान्य कुटुंब योजनेतील लाभार्थ्यांना प्रति सदस्य 3 किलो तांदूळ आणि 2 किलो गहू मिळणार आहे. हेच प्रमाण सुरुवातीच्या काळात लागू होते आणि आता तेच प्रमाण पुन्हा लागू करण्याचा निर्णय सरकारने घेतला आहे. या निर्णयामुळे तांदूळ आणि गहू या दोन्ही धान्यांचा समतोल राखला जाणार आहे, असे अन्न व पुरवठा विभागाने स्पष्ट केले आहे.
गेल्या काही काळात रेशन वाटपाच्या नियमांमध्ये काही बदल करण्यात आले होते. त्या काळात अंत्योदय कार्डधारकांना 25 किलो तांदूळ आणि 10 किलो गहू दिला जात होता, तर प्राधान्य कुटुंब योजनेतील लाभार्थ्यांना प्रति सदस्य 4 किलो तांदूळ आणि 1 किलो गहू दिला जात होता. या बदलामुळे तांदळाचे प्रमाण वाढले होते, मात्र गव्हाचे प्रमाण लक्षणीयरीत्या कमी झाले होते. त्यामुळे अनेक कुटुंबांच्या दैनंदिन आहारावर त्याचा परिणाम झाला होता.
लाभार्थ्यांच्या प्रतिक्रिया आणि सरकारचा निर्णय
या बदलांनंतर राज्यातील विविध भागांतून लाभार्थ्यांकडून संमिश्र प्रतिक्रिया उमटल्या होत्या. काही भागांत तांदळाचे प्रमाण वाढल्यामुळे नागरिकांनी समाधान व्यक्त केले होते, पण अनेक कुटुंबांनी गव्हाचे प्रमाण कमी झाल्याबाबत नाराजी व्यक्त केली होती. विशेषतः गहू जास्त वापरणाऱ्या कुटुंबांना अडचणींचा सामना करावा लागला. या सर्व प्रतिक्रिया आणि तक्रारी लक्षात घेऊन सरकारने पुन्हा एकदा मूळ रेशन धान्य प्रमाण लागू करण्याचा निर्णय घेतला आहे, ज्यामुळे आता अनेक कुटुंबांना दिलासा मिळणार आहे.
1 जानेवारी 2026 पासून लागू होणारा हा रेशन वाटपातील बदल राज्यातील लाखो शिधापत्रिकाधारकांसाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे. सर्व लाभार्थ्यांनी आपल्या जवळच्या रास्त भाव दुकानातून योग्य प्रमाणात धान्य मिळते आहे की नाही, याची तपासणी करावी. कोणतीही अडचण किंवा तक्रार असल्यास संबंधित अन्न व पुरवठा कार्यालयाशी संपर्क साधावा.