वाशिम जिल्ह्यात जाहीर झालेली अंतिम पैसेवारी नेमकी काय आहे, ती शेतकऱ्यांसाठी का महत्त्वाची आहे, खरीप हंगामात झालेल्या नुकसानीचे स्वरूप काय होते, कोणत्या तालुक्यात किती पैसेवारी लागली आहे, शासनाकडून शेतकऱ्यांना कोणकोणत्या सवलती मिळणार आहेत, तसेच पीक विमा कधी मिळू शकतो आणि त्याबाबतचे नियम काय आहेत, हे सर्व मुद्दे सविस्तर आणि सोप्या मराठी भाषेत पाहणार आहोत.
वाशिम जिल्ह्याची अंतिम पैसेवारी जाहीर झाली
नवीन वर्षाच्या पहिल्याच दिवशी वाशिम जिल्ह्यातील शेतकरी बांधवांसाठी अत्यंत महत्त्वाची आणि दिलासा देणारी अपडेट समोर आली आहे. जिल्हा प्रशासनाने वाशिम जिल्ह्याची अंतिम पैसेवारी अधिकृतपणे जाहीर केली आहे. ही अंतिम पैसेवारी ५० पैशांच्या आत आलेली आहे, ही बाब शेतकऱ्यांसाठी खूपच महत्त्वाची मानली जात आहे. कारण पैसेवारी ५० च्या आत आली की शासनाच्या नियमांनुसार शेतकऱ्यांना विविध प्रकारचे लाभ आणि सवलती मिळतात. मागील काही महिन्यांपासून वाशिम जिल्ह्यातील सर्व शेतकरी बांधवांचे लक्ष या अंतिम पैसेवारीकडे लागले होते. अखेर ही प्रतीक्षा संपली असून, पैसेवारी जाहीर झाल्यामुळे आता शेतकऱ्यांना दुहेरी लाभ मिळण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
अतिवृष्टीमुळे खरीप पिकांचे मोठे नुकसान
वाशिम जिल्ह्यात खरीप हंगामाच्या काळात, म्हणजे जून ते सप्टेंबर २०२५ या कालावधीत, निसर्गाने शेतकऱ्यांवर मोठे संकट ओढवले. अनेक ठिकाणी अतिवृष्टी झाली, तर काही भागांमध्ये सलग पावसामुळे शेतात पाणी साचून राहिले. या परिस्थितीमुळे सोयाबीन, कापूस, तूर आणि इतर खरीप पिकांचे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान झाले. अनेक शेतकऱ्यांची पिके पूर्णपणे वाया गेली. उत्पादन खर्च निघेल की नाही, अशी चिंता शेतकऱ्यांना सतावत होती. अशा परिस्थितीत अंतिम पैसेवारी कमी येणे, हे शेतकऱ्यांसाठी दिलासादायक ठरले आहे.
तालुकानिहाय पैसेवारीची स्थिती
जर आपण वाशिम जिल्ह्याची तालुकानिहाय परिस्थिती पाहिली, तर सर्वात बिकट अवस्था मंगरूळपीर तालुक्याची असल्याचे स्पष्ट होते. या तालुक्यात केवळ ४५ पैसे इतकी अंतिम पैसेवारी जाहीर झाली आहे. यावरून या भागात किती मोठे नुकसान झाले आहे, हे सहज लक्षात येते. याशिवाय वाशिम, रिसोड आणि कारंजा या तीनही तालुक्यांची पैसेवारी ४७ पैसे इतकी आहे. मालेगाव तालुक्याची पैसेवारी ४८ पैसे असून, मानोरा तालुक्याची पैसेवारी ४९ पैसे जाहीर करण्यात आली आहे. या सर्व आकडेवारीवरून संपूर्ण वाशिम जिल्हा अडचणीत सापडलेला असल्याचे स्पष्ट दिसून येते.
७९३ गावांमध्ये दुष्काळसदृश्य परिस्थिती मान्य
अंतिम पैसेवारी ५० च्या आत आल्यामुळे वाशिम जिल्ह्यातील एकूण ७९३ गावांमध्ये दुष्काळसदृश्य परिस्थिती अधिकृतपणे मान्य करण्यात आली आहे. हा निर्णय शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे. कारण यामुळेच शासनाकडून विविध सवलती आणि मदतीचे मार्ग खुले होतात. अनेक दिवसांपासून शेतकरी या निर्णयाची वाट पाहत होते. आता हा निर्णय झाल्यामुळे प्रशासनाकडून मदतीची प्रक्रिया वेगाने सुरू होण्याची अपेक्षा आहे.
शेतकऱ्यांना मिळणाऱ्या चार मोठ्या सवलती
अंतिम पैसेवारी ५० च्या आत आल्यामुळे वाशिम जिल्ह्यातील शेतकरी बांधवांना चार मोठ्या सवलती मिळणार आहेत. पहिली सवलत म्हणजे पीक कर्जाचे पुनर्घटन. यामुळे शेतकऱ्यांचे चालू कर्ज नव्या अटींवर रचले जाईल. दुसरी महत्त्वाची सवलत म्हणजे वीज बिलात ३३.५ टक्के सूट. यामुळे शेतीसाठी लागणाऱ्या वीज खर्चात मोठी बचत होईल. तिसरी सवलत म्हणजे कर्ज वसुलीस स्थगिती. सध्या कर्ज वसुली थांबवली जाणार असल्याने शेतकऱ्यांवरचा आर्थिक ताण कमी होईल. चौथी सवलत म्हणजे शेतकरी कुटुंबातील विद्यार्थ्यांची परीक्षा फी माफी, ज्यामुळे शिक्षणाचा खर्च काही प्रमाणात कमी होणार आहे.
पीक विमा वाटपाबाबत मोठी अपडेट
या सगळ्यातील सर्वात मोठी आणि दिलासा देणारी बाब म्हणजे पीक विमा. पीक विमा योजनेनुसार, एकदा अंतिम पैसेवारी जाहीर झाली आणि पीक कापणी प्रयोगांचा अहवाल सादर झाला की, २१ दिवसांच्या आत शेतकऱ्यांच्या खात्यावर विम्याची रक्कम जमा करणे बंधनकारक आहे. वाशिम जिल्ह्यात पीक कापणी प्रयोग पूर्ण झालेले असून, त्यांचे अहवाल संबंधित कार्यालयांकडे पाठवण्यात आले आहेत. त्यामुळे येत्या १५ जानेवारीपासून पीक विमा वाटपाची प्रक्रिया सुरू होण्याची दाट शक्यता आहे. जर विमा कंपन्यांनी यामध्ये उशीर केला, तर त्यांना शेतकऱ्यांना १२ टक्के व्याजासहित रक्कम द्यावी लागणार आहे, असे कडक निर्देश देण्यात आले आहेत.
शेतकऱ्यांसाठी आशेचा किरण
निसर्गाच्या मारामुळे झालेले नुकसान पूर्णपणे भरून निघणे शक्य नाही, हे वास्तव आहे. मात्र प्रशासनाच्या निर्णयामुळे, अंतिम पैसेवारीमुळे आणि येऊ घातलेल्या पीक विम्यामुळे शेतकऱ्यांच्या संसाराला थोडाफार आधार नक्कीच मिळणार आहे. ही मदत जरी संपूर्ण नुकसान भरून काढू शकत नसली, तरी संकटाच्या काळात ती शेतकऱ्यांसाठी मोठा दिलासा ठरणार आहे. वाशिम जिल्ह्यातील शेतकरी बांधवांसाठी ही बातमी नक्कीच आशेचा किरण ठरेल.