प्रधानमंत्री आवास योजना ग्रामीण (PMAY-G) टप्पा २ अंतर्गत राज्य शासनाकडून देण्यात येणाऱ्या वाढीव ५०,००० रुपयांच्या अनुदानाबाबत सविस्तर माहिती पाहणार आहोत. हे अनुदान नेमके कधी मिळणार, पूर्ण ५० हजार रुपये मिळणार की टप्प्यांमध्ये मिळणार, यामध्ये सोलर योजनेचा काय संबंध आहे, २०२४–२५ या आर्थिक वर्षात कोणते लाभार्थी पात्र आहेत, तसेच अनुसूचित जाती, अनुसूचित जमाती आणि इतर प्रवर्गातील लाभार्थ्यांना किती फायदा होणार आहे, हे सर्व मुद्दे आपण सविस्तर आणि सोप्या मराठी भाषेत समजून घेणार आहोत.
प्रधानमंत्री आवास योजना ग्रामीण टप्पा २ ची पार्श्वभूमी आणि उद्दिष्ट
प्रधानमंत्री आवास योजना ग्रामीण टप्पा २ ही योजना सध्या संपूर्ण राज्यात मोठ्या प्रमाणावर राबवली जात आहे. या टप्प्यांतर्गत राज्यामध्ये सुमारे १९ लाख ते २० लाख घरकुलांचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. ग्रामीण भागातील गरीब, बेघर आणि कच्च्या घरात राहणाऱ्या कुटुंबांना पक्के घर मिळावे, हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे. केंद्र सरकार आणि राज्य शासन यांच्या संयुक्त सहकार्यातून ही योजना राबवली जाते. यामध्ये घरकुलासाठी आर्थिक मदत टप्प्याटप्प्याने दिली जाते, जेणेकरून लाभार्थी सुरक्षित आणि टिकाऊ घर बांधू शकतील. टप्पा २ मध्ये अनेक नवीन सुधारणा करण्यात आल्या असून त्यातील सर्वात महत्त्वाची सुधारणा म्हणजे घरकुलासाठी वाढीव अनुदान देण्याचा निर्णय होय.
२०२४–२५ मध्ये पात्र ठरलेल्या लाभार्थ्यांसाठी वाढीव ५०,००० रुपयांचा निर्णय
राज्य शासनाने २०२४–२५ या आर्थिक वर्षामध्ये प्रधानमंत्री आवास योजना ग्रामीण टप्पा २ अंतर्गत पात्र ठरलेल्या लाभार्थ्यांना अतिरिक्त ५०,००० रुपयांचे अनुदान देण्यास मंजुरी दिली आहे. एप्रिल २०२५ मध्ये जारी करण्यात आलेल्या शासन निर्णयानुसार (GR) हा निर्णय लागू करण्यात आला आहे. या निर्णयामुळे राज्यातील हजारो लाभार्थ्यांना मोठा दिलासा मिळणार आहे. अनेक लाभार्थी घरकुलासाठी मिळणारे अनुदान अपुरे पडत असल्याची तक्रार करत होते. ही बाब लक्षात घेऊन शासनाने ही वाढीव रक्कम मंजूर केली आहे. त्यामुळे आता घरकुलाचे बांधकाम अधिक दर्जेदार आणि सुरक्षित पद्धतीने करता येणार आहे.
वाढीव ५० हजार अनुदान कसे मिळणार? दोन टप्प्यांतील वितरण
महत्त्वाची बाब म्हणजे हे वाढीव ५०,००० रुपये एकाच वेळी थेट लाभार्थ्यांच्या खात्यात जमा केले जाणार नाहीत. शासनाने या अनुदानाचे दोन वेगवेगळे टप्पे केले आहेत. पहिल्या टप्प्यामध्ये, जे लाभार्थी घरकुलाचे प्रत्यक्ष बांधकाम करणार आहेत, अशा लाभार्थ्यांना ३५,००० रुपयांचे अतिरिक्त अनुदान राज्य शासनाच्या माध्यमातून दिले जाणार आहे. ही रक्कम घराच्या बांधकामासाठी वापरण्यासाठी देण्यात येणार आहे. उर्वरित १५,००० रुपये हे घरावर सोलर प्रणाली बसवण्यासाठी राखून ठेवण्यात आले आहेत. म्हणजेच, सोलर योजनेचा लाभ घेणाऱ्या लाभार्थ्यांनाच ही उर्वरित रक्कम मिळणार आहे.
पीएम सूर्य घरि आणि स्मार्ट योजनेशी वाढीव अनुदानाचा संबंध
राज्य शासनाने सोलर ऊर्जेला प्रोत्साहन देण्यासाठी स्मार्ट योजना आणि पीएम सूर्य घरि योजनेअंतर्गत विविध योजना राबवल्या आहेत. प्रधानमंत्री आवास योजना ग्रामीणचे लाभार्थी जर या सोलर योजनांमध्ये पात्र ठरत असतील आणि सोलर बसवण्याची इच्छा दर्शवत असतील, तर त्यांना अतिरिक्त १५,००० रुपयांचे अनुदान दिले जाणार आहे. या अनुदानाचा उद्देश म्हणजे घरकुलावर सोलर पॅनल बसवून वीज बचत करणे आणि स्वयंपूर्ण ऊर्जा निर्माण करणे. यामुळे लाभार्थ्यांचा वीज खर्च कमी होणार असून दीर्घकाळात आर्थिक फायदा होणार आहे.
विविध प्रवर्गांसाठी सोलर अनुदानाची रचना
सोलर योजनेअंतर्गत राज्यामध्ये अनुसूचित जाती, अनुसूचित जमाती आणि दारिद्र्यरेषेखालील लाभार्थ्यांना वेगवेगळ्या टप्प्यांमध्ये अनुदान देण्यास मंजुरी देण्यात आली आहे. ओपन प्रवर्गातील लाभार्थ्यांना सोलर योजनेअंतर्गत ४०,००० रुपयांपर्यंतचे अनुदान मिळते. प्रधानमंत्री आवास योजना ग्रामीण अंतर्गत मिळणाऱ्या १५,००० रुपयांच्या वाढीव मदतीसह हे एकूण अनुदान ४५,००० रुपयांपर्यंत जाऊ शकते. ही रक्कम साधारणतः १ किलोवॅट सोलर प्रकल्पासाठी निश्चित करण्यात आली आहे. यामुळे ग्रामीण भागातील घरकुल लाभार्थ्यांना स्वच्छ आणि शाश्वत ऊर्जेचा लाभ मिळणार आहे.
एकूणच, प्रधानमंत्री आवास योजना ग्रामीण टप्पा २ अंतर्गत देण्यात येणारे वाढीव ५०,००० रुपयांचे अनुदान हे लाभार्थ्यांसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आणि दिलासादायक आहे. घरकुल बांधकामासाठी मिळणारे ३५,००० रुपये आणि सोलरसाठी मिळणारे १५,००० रुपये यामुळे घर अधिक मजबूत, आधुनिक आणि ऊर्जा सक्षम बनणार आहे. २०२४–२५ मध्ये पात्र ठरलेल्या लाभार्थ्यांनी या निर्णयाचा पूर्ण फायदा घ्यावा आणि शासनाने दिलेल्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार प्रक्रिया पूर्ण करावी, असे आवाहन करण्यात येत आहे.
